Phỏng vấn nhà báo Trần Đông Đức về hội thảo ở ĐH Temple

 

Thực hiện: Vũ Quí Hạo Nhiên/Người Việt

Một cuộc hội thảo hàng năm giữa các nhà trí thức trong nước và hải ngoại đă diễn ra trong khuôn viên đại học Temple University ở Philadelphia vào từ ngày 29 tới 31 tháng 7. Đây là một cuộc hội thảo kín, mọi người tham gia, từ những người tham luận tới người dự thính, đều phải cam đoan giữ bí mật. Tuy nhiên, trước đó, một học giả tham gia, ông Vũ Quang Việt, đă gây sóng gió khi ông nói ông cho rằng Việt Nam chưa có chứng cứ chủ quyền trên hai quần đảo Trường Sa-Hoàng Sa.

Ông Trần Đông Đức là một nhà hoạt động chính trị, nhân quyền, và cũng là một nhà báo tự do cộng tác thường xuyên với đài BBC Việt ngữ. Ông đă từng tham dự hội thảo này vào một số lần trước, nhưng không tham dự cuộc hội thảo năm nay. Tuy vậy, do sống tại Philadelphia, ông gặp gỡ nhiều người tham dự hội thảo và có cuộc trao đổi sau đây với báo Người Việt về sự kiện này.

Bản đồ biển Đông. Đường xanh lá cây là vùng đặc quyền kinh tế do Việt Nam tuyên bố,
đường đỏ là vùng lănh hải của Trung Quốc nếu Trường Sa Hoàng Sa là của Trung Quốc,
đường đỏ chấm là đường “lưỡi ḅ” của Trung Quốc vẽ theo bản đồ cũ của Trung Hoa Dân Quốc thời Tưởng Giới Thạch. (H́nh: Wikipedia)

 

Vũ Quí Hạo Nhiên (NV): Buổi hội thảo về biển Đông, tổ chức tại đại học Temple, được tổ chức rất kín đáo. Anh có thể nói thêm về tính kín đáo của buổi hội thảo này, và sau đó anh lấy thông tin ra sao.

Trần Đông Đức: Hội thảo này kiểm soát chặt chẽ quá. Ai bước vào rồi, th́ thỏa hiệp với ban tổ chức là không được đưa tin ra ngoài. Nhưng do chuyện xảy ra ở Philadelphia, vùng tôi ở, cho nên tôi cũng có theo dơi được một phần và cũng do gặp lại một số người tham dự sau hội thảo nên cũng biết được một số thông tin. Đáng ra th́ không nên kiểm soát như thế v́ Biển Đông là chuyện toàn dân đều biết rồi. Tôi nói đùa với họ đây là trường Đại Học Temple ở Hoa Kỳ chứ đâu phải là hang Pắc Bó ở Bắc Việt, làm ǵ mà kín dữ vậy.

NV: Trước buổi hội thảo, ông Vũ Quang Việt có trả lời trên BBC là Việt Nam chưa đủ bằng chứng chủ quyền Trường Sa-Hoàng Sa. C̣n tại buổi hội thảo th́ sao?

Trần Đông Đức: Tôi có đọc ư kiến của ông Tiến Sĩ Vũ Quang Việt trên BBC, ông ấy có ư rút lui lập trường về chủ quyền Việt Nam trên quần đảo Trường Sa.

NV: Các học giả khác, có mặt tại đó, có trả lời hay góp ư ǵ về nhận định của ông Vũ Quang Việt?

Trần Đông Đức: Tôi không có mặt trong hội thảo này, nhưng nghe nói lại là căi nhau rất phũ phàng. Thông tin bắt đầu ra ngoài và dư luận bắt đầu chú ư.

NV: Ư anh nói “căi nhau rất phũ phàng” là thế nào?

Trần Đông Đức: Theo chỗ tôi được biết là có ư kiến phản bác cho rằng lập luận ḥa hoăn của ông Vũ Quang Việt tạo thiệt tḥi về lợi ích kinh tế, chiến lược quốc pḥng và sẽ không được người dân Việt Nam bất cứ chế độ nào chấp nhận.

NV: Nh́n chung, anh thấy các học giả đón nhận ư kiến của ông Vũ Quang Việt như thế nào?

Trần Đông Đức: Học giả trong hội thảo th́ có chống mà chưa ai chính thức phát ngôn v́ có lẽ theo thỏa hiệp là không đem chi tiết thảo luận ra ngoài. C̣n ngoài hội thảo th́ có người chỉ trích lập trường này quyết liệt v́ coi như là bán đứng danh nghĩa mà xưa nay mà Việt Nam vẫn tuyên bố. Tuy nhiên, theo nhận xét của tôi v́ có một lần tham dự v́ đi lấy tin cho đài BBC th́ thấy quan điểm ông Vũ Quang Việt có định hướng là muốn hạ nhiệt bớt tinh thần dân tộc để Việt Nam có không gian đàm phán với Trung Quốc về vấn đề biển đảo.

NV: Ảnh hưởng của những người như ông Vũ Quang Việt với trí thức trong nước ra sao?

Trần Đông Đức: Ông Vũ Quang Việt cũng là một chuyên gia kinh tế có nhiều liên lạc với trong nước và được coi như là nhân vật uy tín với chính phủ Việt Nam hiện nay. Những cuộc hội thảo như thế này ở Mỹ xét cho cùng vẫn là được hậu thuẫn từ bộ Ngoại Giao Việt Nam. Đối với các học giả hay là kư giả trong nước sau khi ghi danh được ban tổ chức đồng ư th́ xin visa vào Mỹ thuận tiện hơn. Do đó, nhiều người cũng ngại đối đầu trực tiếp với ban tổ chức hoặc ông Vũ Quang Việt. Ngoài ra, ông Vũ Quang Việt qua Mỹ từ thời trước 1975 nhưng hiện có quốc tịch Việt Nam (CHXHCNVN) cho nên ông ta là chuyên gia có sức ảnh hưởng đến các chính sách như công dân Việt Nam ở nước ngoài.

NV: Có ư kiến cho rằng ông VQV là một học giả, và một học giả th́ có quyền, thậm chí có nhiệm vụ, đặt nghi vấn với bất kỳ điều ǵ, dù nó có đụng chạm đến tự ái hay quyền lợi dân tộc.

Trần Đông Đức: Chưa chắc đâu, ông Vũ Quang Việt không phải là một sử gia hay một nhà khảo cứu chuyên môn về Hoàng Sa và Trường Sa. Theo tinh thần của các hội thảo mà tôi được biết học giả chuyên môn của Việt Nam về Hoàng Sa và Trường Sa hiện nay vẫn c̣n rất thiếu. Các nhà khảo cứu biết chữ Hán và chữ Pháp đều đưa ra những bằng chứng có lợi cho Việt Nam v́ có lẽ nó là như thế. Những điều ông VQV nói đồng nghĩa với việc phủ nhận lịch sử Biển Đông trong thời nhà Nguyễn, thời Pháp thuộc, và thời Việt Nam Cộng Ḥa. Chỉ có phủ nhận các giai đoạn lịch sử mang tính thừa kế mới đi đến kết luận như thế. Và ở đoạn cuối là đề cập một giải pháp nhượng bộ nên đây không phải là nghi vấn của học giả nữa mà là một quan điểm chính trị đổi gió xoay chiều.

Xin nói thêm, ngay cả Trung Quốc gần đây c̣n không phủ nhận lịch sử tô giới để giải quyết các vấn đề thừa kế Hồng Kông và Macao. Trong cuộc hội thảo lần trước c̣n có người đề nghị, tại sao nước Pháp c̣n sống sờ sờ không qua bên đó mà hỏi Hoàng Sa và Trường Sa là của ai lúc Pháp cai trị Đông Dương cho rơ ràng. Dù sao đây là một hội thảo có định hướng cho sự an toàn khu vực đối với sự trỗi dậy của Trung Quốc, tín hiệu này như là một sự đầu hàng về ư thức. Người ta tỏ thái độ, không chỉ v́ ư kiến ông ấy mà v́ ông ấy là ban tổ chức và như tôi đă nói ở trên đây là một định hướng để hành động liên quan tới lợi ích chứ không phải quan niệm tự do khai phóng của một học giả.

NV: Đây là buổi hội thảo lần thứ 13. Trong tất cả những lần trước, buổi hội thảo được giữ rất kín đáo và những người tham dự không tuyên bố ǵ với bên ngoài. Ngược lại, lần này, ông Vũ Quang Việt trả lời phỏng vấn trước buổi hội thảo, lại sau buổi hội thảo th́ tin tức x́ ra rất nhiều. Theo nhận định của anh, có điều ǵ khiến cho kỳ hội thảo này không giữ kín đáo được như những lần trước?

Trần Đông Đức: Câu hỏi của anh cũng đă có một phần thông tin rồi. Hội thảo này có sức thu hút gần đây v́ vấn đề thời sự. Cách đây vài tháng, người ta nói về việc quốc tế hóa Biển Đông. Bây giờ bỗng dưng Mỹ cũng nói quốc tế hóa Biển Đông ngay tại Hà Nội. Vấn đề Biển Đông cũng được coi như vấn đề của toàn dân và có thể là một nhịp cầu đồng thuận trong và ngoài nước. Lấy danh nghĩa là hội thảo tư và không chính thức nhưng Việt Nam vẫn cho quan chức và báo chí qua Mỹ tham dự. C̣n vụ tin tức x́ ra. Đáng ra, tổ chức ở trường đại học Mỹ th́ phải để báo chí đưa tin đàng hoàng, học giả phản biện đàng hoàng. Hội thảo này quy mô hơn hội thảo lần trước về mặt tổ chức. Vừa kín đáo, vừa quy mô, lại vừa có phát biểu “đổi gió” nói rằng Việt Nam không có chủ quyền rơ ràng trên quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa khơi khơi như thế th́ người ta phải quan tâm chứ.