Kỷ niệm ngh́n năm Thăng Long …Nh́n lại

HOÀNG LẠI GIANG *

 

1/ Với dân, hăy trong sáng và minh bạch.

Có một số quan chức hay nhấn mạnh mối quan hệ truyền thống giữa Việt Nam và Trung Quốc… Truyền thống ở đây được hiểu theo mối quan hệ anh em, đồng chí, mối quan hệ “môi răng”. “Môi hở răng lạnh”.

Từ những năm 50 của thế kỷ trước, khi c̣n ngồi trên ghế nhà trường tôi vẫn nghĩ như vậy, tin son sắt mối quan hệ “Núi liền núi, sông liền sông”, mối quan hệ “vừa là đồng chí, vừa là anh em” như vậy.

Nhưng rồi, qua năm tháng tôi dần nhận ra, không có sự giúp đỡ vô tư giữa các dân tộc. Giữa các dân tộc chỉ có quyền lợi. Một thời ấu trĩ, chúng ta  chưa một lần hoài nghi ,chưa một lần biết cảnh giác ! Trong không khí cách mạng sôi sục tiêu diệt tận gốc chủ nghĩa tư bản chúng ta luôn  tự hào là người lính ở tuyến đầu chống Mỹ, là tiền đồn xă hội chủ nghĩa, là ba ḍng thác cách mạng! là đội quân cảm tử giữ thành tŕ chủ nghĩa xă hội!

Giá tỉnh táo hơn, chúng ta không khó để nhận ra chúng ta đang bị những nước lớn có cùng thể chế chính trị biến thành phên dậu, thành người lính xung trận trên tuyến đầu chống đế quốc. Chúng ta đă gắn kết công cuộc chống đế quốc và giải phóng dân tộc làm một , cái này là tiền đề cho cái kia . Ở thời điểm sau 1945 không dễ nhận ra nhầm lẫn lịch sử này … Công cuộc giải phóng dân tộc là cao cả là thiêng liêng. V́ nó mà chúng ta sẵn sàng  đương đầu với cả phe đế quốc  dù phải hy sinh tất cả, kể cả xương máu. Và sự giúp đỡ của Liên Xô, Trung Quốc và các nước anh em khác là vô cùng quư giá. Uống nước nhớ nguồn! Đấy là tư tưởng Nhân nghĩa mà Nguyễn Trăi đă dạy chúng ta. Biết ơn để trả ơn chứ không phải trả oán.

Nhưng nếu v́ ơn nghĩa mà nhân nhượng, mà im lặng, hoặc không dám nói rơ, không dám làm sáng tỏ, công khai minh bạch mọi âm mưu của kẻ thù khi lợi dụng ḷng tin của nhân dân ta để “cho Việt Nam bài học!” để lấn đất, lấn biển của chúng ta, th́ đấy lại là sự xúc phạm đến ḷng tự tôn của dân tộc ta.

Kỷ niệm một ngh́n năm Thăng Long là cơ hội tốt nhất để tôn vinh tổ tiên đă vượt qua mọi thử thách, gian lao hết đời này đến đời khác giữ vững giang sơn, gấm vóc như ngày nay chúng ta thừa hưởng. Và đây cũng là dịp ôn lại những bài học mà cha ông đă đúc kết qua trường kỳ lịch sử. Một trong những bài học ấy là không bao giờ được mơ hồ trước kẻ thù.

2/ Kẻ thù của chúng ta …

Lịch sử c̣n ghi lại rành rẽ  chúng ta có hai kẻ thù chính. Đó là “ngh́n năm đô hộ giặc Tàu, trăm năm đô hộ giặc Tây!”

Về thời gian, giặc Tàu đô hộ dân ta gấp mười lần giặc Tây, và tàn bạo chắc cũng nhiều lần hơn giặc Tây. Đơn giản, một đằng là sự tàn bạo phong kiến, một đằng là sự tàn bạo  của tư bản.

Tổng kết một ngh́n năm đô hộ giặc Tàu, may mắn chúng ta chưa bị biến thành phiên bang của họ.

Nhưng về mặt văn hóa tư tưởng, chúng ta bị ảnh hưởng rất nặng Khổng giáo. Ảnh hưởng ấy đă thấm vào máu thịt, xương cốt của từng người Việt cho đến hôm nay – cả mặt mạnh và mặt yếu của nó.

Một trăm năm đô hộ giặc Tây, dẫu sao ngoài sự bóc  lột tàn bạo, người Pháp vẫn c̣n để lại cho chúng ta một nền văn hóa phương Tây, một nền triết học phương Tây, một nền tư tưởng phương Tây tôn trọng Tự do – B́nh đẳng – Bác ái, tôn trọng quyền con người… Ở mặt vật thể, người Pháp để lại cho chúng ta một đất nước tiền công nghiệp với những quy hoạch kiến trúc khoa học, tiến bộ, chặt chẽ ḥa hợp từ hệ thống hạ tầng như đường bộ, đường sắt, đường biển với các cảng, hệ thống thoát nước và các đô thị từ Sài G̣n, Hà Nội, Hải Pḥng, Đà Lạt, Đà Nẵng, Quy Nhơn, Nha Trang, Cần Thơ, An Giang… Hôm nay nh́n lại, những nhà kiến trúc, quy hoạch Việt Nam vẫn c̣n không hết lời ca ngợi.

Đấy là sự thực khách quan không ai tôn trọng  sự thực mà nói khác được!

3/ Âm mưu và tội ác của kẻ thù

Không ai hơn Nguyễn Trăi, khi ông tổng kết tội ác của giặc Tàu trong “Đại cáo b́nh ngô”. Trong B́nh Ngô, Nguyễn Trăi chỉ ra nguyên nhân việc mất nước, đó là

“Bọn gian tà c̣n bán nước cầu vinh.”

Bọn này thời nào cũng có. Đừng nghĩ chỉ có thời   cổ, cận đại mới xuất hiện bọn ôm chân kẻ thù mà thời hiện đại không có. Đúng ra ở thời hiện đại nhờ mạng Internet, nhờ toàn cầu hóa, nhân dân nhận ra chân tướng bọn này dễ hơn, rơ hơn, chính xác hơn. Thật ấu trĩ khi nghĩ rằng  trong thời  đại bùng nổ tin học hôm nay mà hy vọng dấu được dân những điều ẩn khuất!

Và đây là bản án mà Nguyễn Trăi đă tố cáo trước bàn dân thiên hạ tội ác của giặc phương Bắc:

Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn,

Vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ

Dối Trời, lừa dân đủ muôn ngàn kế”

………

Độc ác thay trúc Nam Sơn khôngi ghi hết tội,

Dơ bẩn thay nước Đông Hải không rửa sạch mùi.

Lẽ nào trời đất dung tha

Ai bào thần dân chịu được”.

(Bản dịch của Bùi Kỷ)

Ở thời cận đại, giữa lúc thực dân Pháp đang xâm chiếm nước ta th́ Tổng đốc lưỡng Quảng Trương Thụ Thanh tâu với Thanh Triều: “Nước Nam và nước Tàu tiếp giáp với nhau, mà thế lực nước Nam thật là suy hèn, không có thể tự chủ được nữa,  vậy ta nên mượn tiếng sang đánh giặc mà đóng giữ ở các tỉnh thượng du. Đợi khi có biến th́ ta  chiếm lấy các tỉnh bắc  sông Hồng.” Và cũng chính Thanh triều sau đó lại kư ḥa ước Giáp thân (1884) với Pháp giao cho nước Pháp tự do  xếp đặt mọi việc ở nước Nam” (1)

Đến thời hiện đại.  Ai quyết định ở hiệp định Giơ ne vơ chia đôi đất nước ở vĩ tuyến 17, tấp kết, chuyển quân,…Hai năm sau tổng tuyển cử … Pham Văn Đồng hay Chu Ân Lai? Có thể Phạm Văn Đồng c̣n cả tin sau hai năm tổng tuyển cử, đất nước sẽ thuộc về ta, chứ Chu  Ân Lai th́ hiểu rơ điều này … Tại cuộc họp ở Liễu Châu, đầu tháng 7 năm 1954 khi nghe Chu Ân Lai tŕnh bày việc phân chia Việt Nam thành hai miền từ vĩ tuyến 17 “Bác và chúng tôi đều ngỡ ngàng” (2).

Hăy chưa muộn , nếu nguyên phó thủ tướng Vũ Khoan với trách nhiệm trước lịch sử cho những thế hệ sau biết rơ v́ sao, sau hiệp định Giơ ne vơ khi khôi phục con đường sắt từ Đông Anh đến  cửa ải  Nam Quan do người anh em “môi răng”giúp lại làm ga Đồng Đăng cách ải Nam Quan 500 m, như ông đă nói với hơn 200 nhà văn chúng tôi ở hội trường Ban tuyên huấn TW, 10 Nguyễn  Cảnh Chân Hà Nội trước đây. (lúc ấy Vũ Khoan là thứ trưởng bộ ngoại giao).

-          Rồi việc dùng vũ lực đánh chiếm Hoàng Sa năm 1974.

-          Xúi dục , hỗ trợ Khơ me Đỏ quấy phá biên giới Tây Nam Việt Nam sau 1975.

-          Năm 1979 đem quân qua “dạy cho Việt Nam bài học!”

-          Năm 1988 tiếp tục dùng vũ lực đánh chiếm một số đảo ở Trường Sa!

…………

Cho đến hôm nay, lúc tôi viết bài này, mối quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc như một ḍng sông êm ả… ở bên trên, nhưng ở dưới tầng sâu th́ đang dậy sóng. Đúng ra, chưa bao giờ mối quan hệ Việt – Trung mang tính hữu nghị thực ḷng. Mọi sự giúp đỡ  của Trung Quốc đối với Việt Nam bao giờ cũng ẩn chứa những ư đồ, những mưu toan cho quyền lợi dân tộc họ.

Trong lúc hết ḿnh giúp ta đánh Mỹ như vậy, cuộc họp “ bóng bàn” ở Thượng Hải năm 1972 diễn ra tưởng như vu vơ, nhưng hàm chứa sự mở đường cho Mỹ đánh phá nước ta. Ở mặt nào đó, cuộc họp bóng bàn không khác ḥa ước năm Giáp thân 1884: “Nước Tàu để cho nước Pháp được tự do xếp đặt mọi việc ở đất nước Việt Nam” (3)

Tôi hiểu, bây giờ là thời “nhạy cảm” để đ̣i lại đất và đ̣i lại đảo. Nhưng trước lịch sử chúng ta phải chịu trách nhiệm về đất và đảo đă mất. Và bằng mọi cách chúng ta phải đ̣i lại cho được những ǵ mà “người đồng chí, anh em chung một chiến hào” một thời và cho đến nay vẫn đang cùng một thể chế chính trị cùng với những khẩu hiệu thật đẹp: “16 chữ vàng”, “4 tốt” đă dùng vũ lực để chiếm và đang hợp thức hóa và khai thác tài nguyên trên biển đảo của ta.

Lịch sử quan hệ Việt – Trung chưa bao giờ mang thực chất tính truyền thống tốt đẹp như một số người nào đó cố t́nh “ép ḍng sông chảy ngược”.

Nếu có lúc nào đó, chúng ta thấy mối quan hệ Việt – Trung mang truyền thống hữu hảo, th́ đấy là sự ngộ nhận, hoặc là sự nhầm lẫn v́ cả tin, v́ vô tư, v́ trái tim trong sáng … của ta. Nhưng với Trung Quốc, trước sau, tư tưởng đại Hán vẫn là tư tưởng chính thống!

Lúc này đ̣i hỏi việc giữ toàn vẹn lănh thổ đất nước – khi đă bị Trung Quốc đánh chiếm, hay lươn lẹo mà lấn chiếm rồi hợp thức hóa bằng nhiều con đường – là điều cực khó. Nhưng v́ cực khó mà chúng ta không có kế sách, thiếu bản lĩnh và trách nhiệm trước lịch sử mà e dè, ấp úng… th́ mối nguy hại thật khôn lường! Bác Hồ đă từng dạy: “Việc khó trăm lần dân liệu cũng xong”.

4/  Ḷng yêu nước là thứ của quư được hun đúc qua ngàn năm lịch sử

Con đường cứu nước là con đường khơi dậy ḷng yêu nước trong nhân dân. Mỗi người có cách yêu nước của riêng ḿnh. Có người bức xúc mang khẩu hiệu đến đại sứ quán, lănh sự quán Trung Quốc đ̣i lại Hoàng Sa và Trường Sa cho Việt Nam. Có người viết báo, viết sách lên án hành động cướp đảo, bắt tàu đánh cá của ngư dân đánh bắt cá trên lănh hải của ḿnh. Có những cuộc hội thảo của các nhà khoa học, lịch sử… về Hoàng Sa và Trường Sa… Đấy là tiếng nói của một nhân dân có trách nhiệm trước đất nước bị xâm phạm. Đấy là điều đáng tự hào, đáng trân trọng và tôn vinh. Nhà nước nên khuyến khích và tôn vinh họ hơn là ngăn cản họ.

Con đường của nhà nước ta hôm nay là phải t́m cách của ḿnh để, không phải chỉ giữ đất nước ổn định mà trước tiên đủ lực để đ̣i lại đất của tiền nhân để lại. Một tấc đất cũng là xương máu của tiền nhân. V́ thấy khó mà đùn đẩy cho thế hệ sau là thiếu trách nhiệm. Người thiếu trách nhiệm với đất nước không thể gọi là người yêu nước!

Người yêu nước là người khi đất nước lâm nguy, biết lắng nghe ư kiến muôn dân, phải hiểu sâu sắc dân là nước, lật thuyền là nước và đỡ thuyền cũng là nước. Phải coi dân là gốc của nước. C̣n dân là c̣n nước. Khi dân ngoảnh mặt đi với chính quyền đấy là lúc vận nước lâm nguy. Trước họa nước nhân dân mong được minh bạch và trong sáng. Đừng bao giờ có thể nghĩ ngăn được sức mạnh của ḷng yêu nước trong nhân dân. Khi đến đỉnh điểm, ḷng yêu nước là những ngọn thác! Nguyễn Trăi từng nói:Ch́m thuyền mới biết dân như nước ,Chở thuyến ,đắm thuyền cũng lại là dân.

Kỷ niệm ngh́n năm Thăng Long gợi ta nhớ về cha ông trong suốt chiều dài dựng nước và giữ nước. Ta nhớ chí căm thù mănh liệt vượt qua tính cách  yếu đuối của thân phận nữ nhi. Trưng Trắc và Trưng Nhị lật đổ ách đô hộ man rợ của nhà Đông Hán đầu công nguyên (năm 40-43). Lư Thường Kiệt và Tôn Đản mang quân qua đất Tống chặn ngay âm mưu cướp nước ta của Tống Thần Tôn và Vương An Thạch. Rồi cuộc chiến tranh dữ dội nhất trong lịch sử 3 lần chống đế quốc Nguyên Mông của triều Trần gợi cho Trần Hưng Đạo những suy nghĩ sâu sắc về kế sách giữ nước “cách ấy cốt phải tự lúc  b́nh th́ khoan sức cho dân để làm kế sâu rễ bền gốc, đó là cái thuật giữ nước hay hơn cả”“… Khi thấy công danh khó thành, việc dễ hỏng, th́ cần nghĩ việc giữ nước trước khi có nguy.” (5) Quang Trung đại phá quân Thanh chỉ có 3 ngày đêm. Trở về Phú Xuân Người nhờ Trần Văn Kỷ, La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp thảo ngay “chiếu lập học” và “chiếu cầu hiền”. Thời hiện đại, Hồ Chí Minh vừa diệt giặc đói, vừa diệt giặc dốt vừa diệt ngoại xâm. (4) . Lê Lợi và Nguyễn Trăi nằm gai nếm mật hàng chục năm để đuổi quân Minh về nước. Nguyễn Trăi đă đúc kết cho muôn đời nhiều bài học vô giá. Điều quan trọng là ḷng phải thành, tâm phải sáng. Tôi đọc đi đọc lại bài “Chiếu giáng tư tề làm quận vương mệnh thứ tử Nguyên Long ; kế vị” mà cảm như Nguyễn Trăi đang đọc hết ḷng dân thời hiện đại;

Giặc đói, giặc dốt nay đă tạm ổn, điều c̣n lại là ngoại xâm. Ai là kẻ thù hôm nay? Câu hỏi không khó trả lời mà v́… tế nhị… v́ nhạy cảm. Lịch sử vẫn c̣n rơ như in những anh hùng  trong suốt chiều dài lịch sử  dựng nước và giữ nước : Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lư Thường Kiệt, Tôn Đản, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi – Nguyễn Trăi, Quang Trung… Đến thời hiện đại là  Hồ Chí Minh là Vơ Nguyên Giáp … Thế hệ như chúng tôi sinh ra và trưởng thành trong chế độ mới, đáng lẽ phải thơa măn với nền độc lập vừa giành được,nhưng sao ḷng vẫn man mác  buồn , bởi nền độc lập ấy chưa trọn vẹn . Hăy bắt đầu từ Hiệp định Giơ-ne-vơ,  rồi đến câu chuyện  con đường sắt Đông Anh-Ải Nam Quan,  thời chống Mỹ là cuộc hội nghị bóng bàn Thượng Hải, là cuộc chiến giành lấy đảo Hoàng sa năm 1974 giết hại hơn 50 chiến sĩ Việt Nam Cộng  ḥa.  Thời sau chiến tranh năm 1975 là Khơ me Đỏ với cuộc chiến tranh biên giới Tây Nam, là cuộc chiến  tranh biên giới phía Bắc năm 1979, cuộc chiến năm 1988 chiếm một số đảo ởTrường Sa giết hại hơn 80 binh  sĩ của nước cộng ḥa xă hội chủ nghĩa  VN!!!

Lịch sử quan hệ  giữa Việt Nam và Trung Quốc  là lịch sử  giữa nước lớn và nước nhỏ. Nước lớn luôn t́m mọi cơ hội để thôn tính nước nhỏ, nếu không th́ cũng bắt lệ thuộc, cống nạp như thới phong kiến. Thời hiện đại th́ tinh tế hơn, khôn ngoan hơn …Nhưng chương cuối cùng của  thể chế chính trị vẫn là bắt  nước nhỏ lệ thuộc  và  làm phên dậu cho nước lớn , chờ khi có điều kiện  th́ hoặc dùng mưu mẹo ,hoặc dùng vũ lưc  xâm chiếm.

Bây giờ th́ tôi lại nhớ nỗi lo sợ từ “Diễn biến ḥa b́nh”. Chính thái độ không rơ ràng, thiếu minh bạch của một số quan chức như nêu trên là mối nguy hiểm to lớn từ “Diễn biến ḥa b́nh”.

Nguyễn Trăi đă nói :Triều đ́nh mà đặt ḷng tin không đúng chỗ th́ đấy  là cái họa vô cùng của đất nước!

Và CẢNH GIÁC, đấy là bài học không bao giờ cũ!

 

TP.HCM ngày 19/8/2010

HLG

_______________________________________________

(1)     An Nam sử lược – Trần Trọng Kim tr 540 – Tân Việt – Sài G̣n.

(2)     Điểm hẹn lịch sử – Vơ Nguyên Giáp . Tr 407

(3)     An Nam sử lược – Trần Trọng Kim tr 540 – Tân Việt – Sài G̣n

(4)     An Nam sử lược – Trần Trọng Kim . tr161

(5)     Ức Trai tập – tạp thượng – tr167